Pensioen bij echtscheiding
Pensioen bij echtscheiding: hoe verdeel je het opgebouwde pensioen? PensioenVizier legt verevening, conversie en nabestaandenpensioen uit en adviseert je onafhankelijk.
Pensioen bij echtscheiding
Een scheiding heeft grote gevolgen. Niet alleen emotioneel, maar ook financieel. Je maakt afspraken over de woning, eventuele alimentatie en de verdeling van bezittingen. Maar hoe zit het eigenlijk met je pensioen bij een echtscheiding?
Veel mensen weten niet dat hun ex-partner recht kan hebben op een deel van hun opgebouwde pensioen. Andersom geldt dat natuurlijk ook. En hoewel je pensioen misschien nog ver weg lijkt, kan het om tienduizenden euro’s gaan.
183+
Google reviews
20+
Jaar pensioenadvies op maat
<30
Minuten reactie
Hoe zit het met je pensioen bij een scheiding?
Wanneer je gaat scheiden, moet je in veel gevallen ook het opgebouwde pensioen verdelen. Daarbij maken we onderscheid tussen twee soorten pensioen:
- Ouderdomspensioen: het pensioen dat je tijdens je werkzame leven hebt opgebouwd en dat je vanaf je pensionering ontvangt.
- Nabestaandenpensioen: het pensioen dat je partner of ex-partner mogelijk ontvangt wanneer jij overlijdt.
Voor de verdeling van ouderdomspensioen geldt bij veel scheidingen de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (WVPS). Volgens deze wet hebben beide ex-partners in principe recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd.
Je AOW hoef je niet te verdelen. Wel kan je AOW-bedrag veranderen wanneer je na de scheiding alleen gaat wonen.
De afspraken over de pensioenverdeling maak je bij de scheiding. De daadwerkelijke uitbetaling van het verdeelde ouderdomspensioen begint doorgaans pas wanneer degene die het pensioen heeft opgebouwd met pensioen gaat.
Pensioenverevening: hoe wordt het pensioen verdeeld?
Pensioenverevening betekent dat het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen tussen beide ex-partners wordt verdeeld.
De standaardverdeling is 50/50, maar jullie kunnen samen andere afspraken maken.
50% van het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen
Volgens de wettelijke hoofdregel heeft iedere ex-partner recht op de helft van het ouderdomspensioen dat de ander tijdens het huwelijk heeft opgebouwd.
Daarbij maakt het in beginsel niet uit of jullie getrouwd waren in gemeenschap van goederen of op huwelijkse voorwaarden.
Belangrijk is dat het uitsluitend gaat om het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Pensioen van vóór het huwelijk of na de scheiding valt normaal gesproken buiten de verdeling.
De wettelijke verevening ziet op daarvoor in aanmerking komend ouderdomspensioen, niet automatisch op iedere vorm van privévermogen of lijfrente.
Rekenvoorbeeld: Piet en Renate
Stel, Piet en Renate gaan scheiden. Tijdens hun huwelijk hebben ze allebei ouderdomspensioen opgebouwd.
- Piet heeft tijdens het huwelijk € 10.000 bruto ouderdomspensioen per jaar opgebouwd.
- Renate heeft tijdens het huwelijk € 6.000 bruto ouderdomspensioen per jaar opgebouwd.
Volgens de standaardverdeling hebben ze ieder recht op 50% van elkaars pensioen.
| Pensioen | Piet | Renate |
|---|---|---|
| Eigen pensioenopbouw | € 10.000 | € 6.000 |
| Afstaan aan ex-partner | − € 5.000 | − € 3.000 |
| Ontvangen van ex-partner | + € 3.000 | + € 5.000 |
| Totaal bruto per jaar | € 8.000 | € 8.000 |
In dit vereenvoudigde voorbeeld ontvangen Piet en Renate uiteindelijk ieder € 8.000 bruto pensioen per jaar uit deze pensioenopbouw.
Let op: de afzonderlijke pensioendata kunnen verschillen. De bedragen hoeven dus niet op hetzelfde moment in te gaan.
Afwijken of afzien van pensioenverevening
Willen jullie het pensioen anders verdelen? Dat kan.
Jullie kunnen bijvoorbeeld afspreken dat één van beiden een groter deel ontvangt of dat jullie helemaal afzien van pensioenverevening.
Het is belangrijk om deze afspraken duidelijk vast te leggen in het echtscheidingsconvenant of in een andere juridisch geldige overeenkomst.
Bewaar het echtscheidingsconvenant goed. Ook tientallen jaren na de scheiding kan dit document nog nodig zijn om aan te tonen welke afspraken jullie hebben gemaakt.
Ouderdomspensioen gaat over veel geld
Het bedrag dat je jaarlijks aan pensioen ontvangt, lijkt misschien niet bijzonder hoog. Maar wanneer je kijkt naar de totale waarde van een levenslange pensioenuitkering, kan het om een aanzienlijk vermogen gaan.
Als grove illustratie kan een jaarlijkse pensioenuitkering een kapitaalwaarde vertegenwoordigen van vele malen het jaarbedrag, soms rond de 28 keer. De werkelijke waarde hangt onder andere af van je leeftijd, de rente en de pensioenvoorwaarden.
Een pensioen van € 10.000 bruto per jaar kan dus een zeer aanzienlijke economische waarde vertegenwoordigen.
Daarom is het verstandig om bij een scheiding niet alleen naar de woning en het spaargeld te kijken, maar ook naar het pensioen.
Je pensioen (en dat van je ex) opvragen
Voordat je afspraken maakt over de pensioenverdeling, is het belangrijk om inzicht te krijgen in wat jullie allebei hebben opgebouwd.
Via Mijnpensioenoverzicht.nl kun je bekijken bij welke pensioenuitvoerders je pensioen hebt opgebouwd en wat je verwachte pensioeninkomen is.
Wil je precies weten hoeveel ouderdomspensioen tijdens het huwelijk is opgebouwd? Vraag dan een berekening op bij de betreffende pensioenuitvoerder.
Het is verstandig om dit voor beide partners te doen. Zo voorkom je dat er bij de verdeling pensioenrechten over het hoofd worden gezien.
Wil je daarnaast weten of je na de scheiding voldoende inkomen overhoudt voor later? Lees dan ook ons artikel Heb ik genoeg pensioen?.
Wat moet je regelen om het pensioen te verdelen?
Bij een scheiding is het belangrijk dat de pensioenverdeling goed wordt vastgelegd én tijdig wordt doorgegeven.
Bij pensioenverevening volgens de WVPS geldt een belangrijke termijn: meld de scheiding en de pensioenverdeling binnen twee jaar na de officiële scheidingsdatum bij de pensioenuitvoerder.
Wanneer je dit tijdig en correct doet, kan de pensioenuitvoerder het deel voor je ex-partner rechtstreeks uitbetalen zodra het pensioen ingaat.
Doe je dit niet binnen twee jaar? Dan vervalt het recht op pensioenverevening niet automatisch, maar bestaat er doorgaans geen wettelijk recht meer op rechtstreekse betaling door de pensioenuitvoerder. De ex-partners moeten de betalingen dan onderling regelen.
Vergeet daarnaast niet om naar andere financiële gevolgen van de scheiding te kijken:
- Alimentatie: betaalde partneralimentatie kan onder voorwaarden fiscaal aftrekbaar zijn.
- Heffingskortingen: een verandering in je gezinssituatie kan gevolgen hebben voor je belastingkortingen.
- Voorlopige aanslag: pas deze zo nodig aan om onverwachte belastingbetalingen te voorkomen.
Een scheiding is dus ook een goed moment om je volledige financiële planning opnieuw te bekijken.
Wanneer krijgt je ex-partner pensioen?
Een veelgestelde vraag is: wanneer krijgt mijn ex-partner daadwerkelijk pensioen uitgekeerd?
Bij de gebruikelijke pensioenverevening ontvangt je ex-partner zijn of haar aandeel zodra jij met pensioen gaat en jouw ouderdomspensioen ingaat.
Dat betekent dat de pensioendatum van degene die het pensioen heeft opgebouwd bepalend is.
Stel dat jij op je 68e met pensioen gaat, maar je ex-partner al op 65-jarige leeftijd stopt met werken. Dan ontvangt je ex-partner het verevende deel van jouw pensioen normaal gesproken pas vanaf jouw pensioendatum.
Andersom geldt hetzelfde voor het pensioen dat je ex-partner heeft opgebouwd.
Bij overlijden vóór de pensioendatum kunnen andere regels gelden. De gevolgen hangen onder meer af van de gekozen verdelingsvorm en de pensioenregeling.
Wil je weten wanneer jouw AOW ingaat? Bekijk dan onze AOW-leeftijd berekenen-pagina.
Nabestaandenpensioen bij scheiding
Naast het ouderdomspensioen speelt ook het nabestaandenpensioen een belangrijke rol bij een echtscheiding.
Dit pensioen is bedoeld om een partner financieel te ondersteunen wanneer degene die het pensioen heeft opgebouwd overlijdt.
Maar wat gebeurt er met dit pensioen wanneer jullie uit elkaar gaan?
Dit zeggen relaties over ons
Bijzonder nabestaandenpensioen
Na een scheiding kan je ex-partner recht houden op een deel van het opgebouwde partnerpensioen. Dit noemen we het bijzonder partnerpensioen, ook wel bijzonder nabestaandenpensioen.
Het gaat hierbij doorgaans om partnerpensioen dat op opbouwbasis is verzekerd. Bij een partnerpensioen op risicobasis ontstaat meestal geen bijzonder partnerpensioen uit die verzekering.
Hoeveel bijzonder partnerpensioen je ex-partner ontvangt, hangt af van de pensioenregeling, de opgebouwde rechten en eventuele afwijkende afspraken.
In sommige situaties kan het volledige tot de scheiding opgebouwde partnerpensioen aan de ex-partner toekomen.
Het is daarom belangrijk om niet alleen de verdeling van het ouderdomspensioen te bekijken, maar ook de gevolgen voor het nabestaandenpensioen.
Wat gebeurt er als je ex-partner overlijdt vóór de pensioendatum?
Overlijdt je ex-partner voordat het ouderdomspensioen ingaat? Dan kan dit gevolgen hebben voor de pensioenverevening.
Bij de gebruikelijke verevening kan het afgestane deel van je eigen ouderdomspensioen weer volledig aan jou toekomen.
Andersom geldt dat wanneer degene die het ouderdomspensioen heeft opgebouwd overlijdt, de uitbetaling van dat ouderdomspensioen stopt. De ex-partner kan dan mogelijk recht hebben op bijzonder partnerpensioen.
Dat bedrag kan aanzienlijk lager zijn dan het ouderdomspensioen dat anders zou zijn ontvangen.
Juist daarom is het verstandig om bij een scheiding verschillende overlijdensscenario’s te laten doorrekenen.
Pensioen na scheiding en hertrouwen
Ga je na je scheiding opnieuw trouwen of samenwonen? Dan kan je eerdere relatie nog steeds gevolgen hebben voor het nabestaandenpensioen.
Wanneer je ex-partner recht heeft op bijzonder partnerpensioen, blijft dat recht in beginsel bestaan. Hierdoor kan er voor je nieuwe partner minder partnerpensioen beschikbaar zijn.
De precieze gevolgen hangen af van je pensioenregeling en de gemaakte afspraken.
Laat daarom bij een nieuwe relatie controleren hoe het nabestaandenpensioen is geregeld.
Conversie: het pensioen definitief splitsen
Naast de gebruikelijke pensioenverevening bestaat bij daarvoor in aanmerking komende pensioenregelingen ook de mogelijkheid van conversie.
Bij conversie wordt het afgesproken aandeel in het ouderdomspensioen, samen met het daarvoor bestemde partnerpensioen, omgezet in een zelfstandig pensioenrecht voor de ex-partner.
Het belangrijkste verschil met gewone verevening is dat de ex-partner een eigen pensioenrecht krijgt, dat niet meer op dezelfde manier afhankelijk is van de pensioendatum of het overlijden van de oorspronkelijke pensioenopbouwer.
Dit kan voordelen hebben:
- Beide ex-partners krijgen meer financiële zelfstandigheid.
- Het pensioenrecht van de ex-partner staat losser van de keuzes van de ander.
- Bij overlijden veranderen de pensioenrechten anders dan bij gewone verevening.
Conversie is niet in iedere situatie mogelijk of verstandig. De pensioenuitvoerder moet hieraan meewerken en de gevolgen kunnen voor beide partners aanzienlijk zijn.
Laat daarom vooraf berekenen wat conversie betekent voor jullie toekomstige pensioeninkomen.
Eigen bedrijf en scheiden
Ben je ondernemer en ga je scheiden? Dan kan de pensioenverdeling extra ingewikkeld zijn.
Pensioen in eigen beheer
Sommige directeuren-grootaandeelhouders (DGA’s) hebben in het verleden pensioen in eigen beheer opgebouwd binnen hun bv.
Hoewel nieuwe opbouw van pensioen in eigen beheer sinds 2017 niet meer mogelijk is, kunnen bestaande pensioenverplichtingen nog steeds aanwezig zijn.
Bij een scheiding moet worden onderzocht welke rechten de ex-partner heeft en hoe deze kunnen worden veiliggesteld.
In bepaalde situaties kan de ex-partner verlangen dat de benodigde waarde buiten de onderneming wordt ondergebracht. Daarbij moet rekening worden gehouden met de financiële mogelijkheden van de bv en de belangen van beide partijen.
De waarde van de pensioenverplichting kan bovendien aanzienlijk afwijken van het bedrag dat op de balans van de onderneming staat.
Fiscale aandachtspunten
Bij een scheiding waarbij een onderneming betrokken is, kunnen verschillende zaken samenkomen:
- De waarde van de aandelen in de onderneming.
- Eventuele pensioenverplichtingen in eigen beheer.
- De fiscale gevolgen van pensioenverdeling.
- De beschikbare liquiditeit binnen de onderneming.
Ook de aanwezigheid van een oudedagsverplichting (ODV), lijfrente of andere pensioenvoorzieningen kan invloed hebben op de financiële afwikkeling.
Omdat iedere onderneming en iedere scheiding anders is, is maatwerk belangrijk.
Lees meer over onze dienstverlening op de pagina Pensioen voor ondernemers.
Advies over pensioen bij scheiding
Een scheiding brengt al genoeg onzekerheid met zich mee. Dan wil je niet jaren later ontdekken dat je pensioen anders is verdeeld dan je had verwacht.
Bij PensioenVizier helpen we je om inzicht te krijgen in de financiële gevolgen van je scheiding.
We brengen je opgebouwde pensioen in kaart, bekijken welke rechten en verplichtingen er zijn en helpen je om weloverwogen keuzes te maken.
Waarom PensioenVizier?
- Onafhankelijk advies: we kijken naar jouw persoonlijke situatie en belangen.
- Duidelijk inzicht: we maken de gevolgen voor je toekomstige pensioeninkomen inzichtelijk.
- Vaste en transparante tarieven: je weet vooraf waar je aan toe bent.
- Persoonlijke begeleiding: we leggen ingewikkelde pensioenzaken uit in begrijpelijke taal.
Zo weet je niet alleen hoe je pensioen wordt verdeeld, maar ook wat de scheiding betekent voor je financiële toekomst.
Onze werkwijze!
